ทำไมรถชน-ไฟไหม้บ่อย

ระยะหลังมานี้ เมื่อมีข่าวรถชน ทั้งชนกับรถหรือชนกับวัตถุอื่น บ่อยครั้งที่เกิดไฟไหม้ ด้วยความบ่อยที่มีมากกว่าแต่ก่อน ทำให้หลายคนสงสัยว่า ทำไมรถรุ่นใหม่ๆ ถึงไฟไหม้ง่ายขึ้น ทั้งที่เทคโนโลยีทุกด้านก้าวหน้ากว่ารถรุ่นเก่าๆ มาก

พื้นฐานของรถยุคใหม่ดี

ผู้ผลิตรถทุกรายล้วนพยายามหลีกเลี่ยงและป้องกันไม่ให้รถเกิดไฟไหม้ได้ง่าย เพื่อปกป้องทั้งชีวิตคนและชื่อเสียงของตนเอง ซึ่งจะส่งผลต่อยอดขาย เพราะคงไม่มีใครอยากซื้อรถรุ่นที่เสี่ยงต่อไฟไหม้ง่ายแน่ๆ แน่นอนว่าความพยายามนั้น คือ การพัฒนาเทคโนโลยีและระบบต่างๆ ที่ดีและรัดกุมขึ้น เพื่อให้เกิดไฟไหม้ในรถรุ่นใหม่ได้ยากขึ้นกว่ารถรุ่นเก่า

แต่ก็แน่นอนเช่นเดียวกันที่ทั้งหมดเป็นเพียงแค่ลดโอกาสการเกิดไฟไหม้รถ ให้มีเปอร์เซ็นต์ที่จะเกิดน้อยลง ใกล้ 0 เปอร์เซ็นต์ที่สุด แต่ไม่เคยมีผู้ผลิตรถรายใดกล้ายืนยันว่า รถของตนมีไม่มีโอกาสเกิดไฟไหม้หรือปลอดภัย 100 เปอร์เซ็นต์ รถใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิง ถ้าน้ำมันเจอกับไฟและอากาศก็กลายเป็นไฟไหม้ (เช่นเดียวกับการนำน้ำมันส่งเข้าไปเผาไหม้ในเครื่องยนต์) พื้นฐานหลักในการพัฒนาก็คือ การออกแบบเลือกตำแหน่งติดตั้งท่อทางเดินน้ำมันให้เสี่ยงน้อยที่สุดต่อการถูกชนจนรั่ว, มีชิ้นส่วนอื่นขวางไว้หากรถเกิดการยุบตัวหลังการชน และเลือกใช้วัสดุท่อน้ำมันที่ทนทานรั่วไหลได้ยาก แต่ไม่ว่าจะเป็นท่อยางหรือท่อโลหะ ถ้าถูกกระแทกแรงเกินขีดจำกัดก็ย่อมรั่วได้ทั้งนั้น

การหลีกเลี่ยงไฟไหม้หลังเกิดอุบัติเหตุ ผู้ผลิตล้วนใช้วิธีจำลองสถานการณ์ของลักษณะการชนขึ้นมาทดสอบให้ใกล้เคียงแล ะครอบคลุมมากที่สุด เช่น ชนด้านหน้า ชนด้านท้าย ชนด้านข้าง ม้วนด้านข้างพลิกคว่ำ ฯลฯ ซึ่งไม่มีทางที่จะครอบคลุมทุกลักษณะการชนจริงที่มีสารพัดได้ อย่างมากก็แค่ใกล้เคียง และบางลักษณะก็ไม่มีการทดสอบ เพราะขึ้นชื่อว่าอุบัติเหตุแล้วย่อมไม่มีลักษณะตายตัว อย่างมากก็เป็นการเก็บสถิติว่าลักษณะใดเกิดบ่อย แล้วก็มีลักษณะที่ไม่เคยพบเกิดขึ้นใหม่เสมอๆ

นอกจากรูปแบบในการทดสอบที่ไม่มีทางครอบคลุมทุกลักษณะของอุบัติเหตุจริง แล้วยังเกี่ยวข้องกับความเร็วในวินาทีที่ชนอีกด้วย ในการทดสอบตามมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับทั่วโลก ล้วนกำหนดความเร็วอยู่ในช่วง 50-65 กิโลเมตรต่อชั่วโมง เพราะวิจัยและเก็บข้อมูลมาแล้วว่าเป็นความเร็ว ณ วินาทีที่ปะทะซึ่งเกิดขึ้นเป็นส่วนใหญ่ แม้ปกติจะขับรถเร็วกว่านี้มาก แต่เกือบทั้งหมดของการชน ผู้ขับจะมีการเบรกก่อน จนวินาทีที่ปะทะความเร็วลดลงเหลือไม่เกิน 50-65 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จึงกลายเป็นการทดสอบชนด้วยช่วงความเร็วนั้นกันทั้งโลก

หลายคนสงสัยว่า ทำไมในเมื่อรถยุคใหม่ขับกันด้วยความเร็วกว่า 100 กิโลเมตรต่อชั่วโมงเป็นเรื่องปกติ แล้วทำไมการทดสอบชนถึงใช้ความเร็วแค่นั้น คำตอบก็คือเหตุผลข้างต้น และถ้าจะให้รถถูกผลิตขึ้นมาเพื่อรองรับการชนด้วยความเร็วสูงๆ ก็ต้องยอมให้ตัวถังมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นมาก จนส่งผลให้อัตราเร่งอืด ถ้าจะคงสมรรถนะไว้ก็ต้องเพิ่มกำลังเครื่องยนต์และเผาผลาญน้ำมันอันเป็นทรัพยากรของโลกมากขึ้นกว่านี้

รวมถึงอาจจะต้องมีโครงโรลบาร์ท่อโลหะสานเกะกะแบบห้องโดยสารของรถแข่ง ที่ต้องรองรับการชนในวินาทีทีปะทะเกินกว่า 100 กิโลเมตรต่อชั่วโมงให้ได้ ทั้งรูปแบบการชนที่หลากหลาย ซึ่งอาจไม่เหมือนในการทดสอบ และความเร็ว ณ วินาทีปะทะที่เร็วกว่าการทดสอบ นับเป็นเหตุผลที่สำคัญเมื่อรถเกิดอุบัติเหตุจริง แล้วเกิดไฟไหม้ในบางเหตุการณ์นั่นเอง

ผู้บริโภคจะทำอย่างไร ?

ในเมื่อไม่มีทางที่จะทำให้รถปลอดจากไฟไหม้ได้ หรือไม่ถึงขั้นโอกาสเกิดเป็น 0 เปอร์เซ็นต์ ในแง่มุมของผู้บริโภคจึงมีหน้าที่ขับรถด้วยความไม่ประมาท และทำใจ ! คำว่า... ทำใจ ! ผมไม่ได้เข้าข้างบริษัทรถหรอกครับ แต่เป็นเพราะผมวิเคราะห์ในเชิงวิศวกรรมตามเนื้อหาข้างต้นว่า ยังไงก็ไม่มีทางทำให้รถมีโอกาสเกิดไฟไหม้เป็น 0 เปอร์เซ็นต์ ไม่ว่าจะเป็นรถรุ่นใดปีใด และไม่ว่าจะผ่านไปอีกกี่ปี ในเมื่อรถยังใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิง ถ้าชนแรงมากและมีรูปแบบของอุบัติเหตุที่แปลกไปจากการทดสอบ ก็ไม่มีใครรับประกันความปลอดภัยได้

รถเป็นวัตถุที่มีขีดจำกัดในหลายด้าน อย่างเช่น ไม่ว่าจะพัฒนาให้รถมีโครงสร้างที่ปลอดภัยเพียงไร ราคาเป็นสิบๆ ล้าน หรือแม้แต่รถแข่งที่เตรียมพร้อมไว้เต็มพิกัด ถ้าชนแรงมากๆ ก็มีโอกาสตายได้ เช่นเดียวกับกรณีไฟไหม้ แม้ผู้ผลิตรถจะพยายามลดโอกาสเกิด ด้วยหลากหลายพัฒนาการทางเทคโนโลยี เช่น ใช้โครงสร้างตัวถังที่แข็งแกร่ง ซึมซับแรงกระแทกได้ดี ถังน้ำมันผลิตจากวัสดุที่แตกยาก ท่อทางเดินน้ำมันหลบและมีชิ้นส่วนอื่นช่วยป้องกันแรงกระแทก มีการตัดการส่งน้ำมันทันทีที่เครื่องยนต์ดับหรือรถพลิกคว่ำ แต่ทั้งหมดก็เป็นเพียงความสำเร็จในการลดโอกาสเกิดไฟไหม้ให้ใกล้ เปอร์เซ็นต์ที่สุด และก็ยังไม่เห็นผู้ผลิตรถรายใดกล้าออกมายืนยันว่า รถของตนปลอดต่อไฟไหม้ในทุกกรณีของอุบัติเหตุ

เมื่อไรที่เกิดอุบัติเหตุแล้วเกิดไฟไหม้รถ ถ้ามีโอกาสควรแจ้งให้บริษัทรถทราบเพื่อตรวจสอบว่า การชนนั้นรุนแรงเกินกว่าการทดสอบ หรือไฟไหม้เพราะความผิดปกติของการออกแบบและผลิต แม้ว่าผล การตรวจสอบหลังไฟไหม้ ส่วนใหญ่ผู้ผลิตรถจะปัดความรับผิดชอบในกรณีของรถเก่าว่าขาดการดูแลหรือท่อน้ำมันเปื่อย หรือบอกปัดว่า ชนแรงเกินไป รวมถึงไม่สามารถตรวจสอบได้เพราะไฟไหม้จนกลายเป็นซากเกรียมไปหมดแล้ว แต่ก็ยังดีกว่าเราไม่ได้แจ้งให้ตรวจสอบ

ผู้ผลิตรถยุคใหม่ล้วนพยายามลดความเสี่ยงต่อไฟไหม้ แต่ก็ไม่ลดโอกาสเกิดจนเป็น 0 เปอร์เซ็นต์ ดังนั้นอย่าชะล่าใจแม้จะขับรถฝรั่งคันโตราคาหลายล้านบาท เพราะถ้าชนแรงๆ อะไรก็เกิดขึ้นได้ ทั้งตัวถังจะยุบเข้ามากระแทกจนตาย หรือไฟไหม้ก็ล้วนเป็นไปได้ทั้งนั้น !

วรพล สิงห์เขียวพงษ์