รถยนต์กับภาพพจน์ในสังคมไทย

แม้รถยนต์จะเริ่มต้นด้วยการเกิดมาเพื่อเป็นยานพาหนะภาคพื้นดินประเภทหนึ่งเท่านั้น แต่เมื่อวันเวลาผ่านไปก็เกิดขึ้นทั้งพัฒนาการทางเทคโนโลยีและทางสังคม มีอะไรใหม่ๆ ในรถยนต์มากมาย พร้อมกับความเปลี่ยนแปลงทางสังคม

ในบางประเทศรถยนต์กลายเป็นหนึ่งในภาพลักษณ์ทางสังคม เป็นสินทรัพย์ และเป็นส่วนหนึ่งของหน้าตาไทยก็เป็นอีกประเทศหนึ่งที่รถยนต์ไม่ได้เป็นแค่พาหนะภาคพื้นดิน แม้จะไม่ได้เป็นกับทุกคน แต่หลายคนก็มีวิถีชีวิตอย่างนั้น

++ขับเบนซ์แล้วโก้++

เนื่องจากเป็นรถยนต์ยุโรปที่มีราคาแพง อีกทั้งยังได้รับการยอมรับถึงคุณภาพ สมรรถนะ และความทนทาน แม้ในระยะหลังจะมีรถยนต์หลายยี่ห้อขยับเพิ่มความหรูขึ้นมา หลายคนที่รู้เรื่องรถยนต์มากหน่อย จะคลายความขลังของเบนซ์ลงไป แต่สำหรับคนไทยทั่วไปเบนซ์ยังหรูและแพงอยู่เสมอ

ด้วยเอกลักษณ์ของกระจังหน้า ถึงแม้รุ่นใหม่ๆ จะลดขนาดลงให้เพรียว แต่มองผ่านๆ ก็ยังรู้ได้ง่ายว่าเป็นเบนซ์ ผู้คนเห็นก็จะรู้สึกถึงความหรูได้โดยอัตโนมัติ ไม่มีเวลาคิดว่าเบนซ์รุ่นนั้นราคาในปัจจุบันเท่าไรแพงแค่ไหน

เปรียบเทียบง่ายๆ ระหว่างเบนซ์ ซี-คลาส 202 หรืออี-คลาส 124 สภาพดีๆ คันละ 8-9 แสนบาท เปรียบเทียบกับรถยนต์ญี่ปุ่นป้ายแดงอย่างซีวิค หรือโคโรลล่า อัลติส ใหม่ ถ้ามองบนถนนคนส่วนใหญ่จะรู้สึกว่าเบนซ์หรูกว่า ทั้งที่อายุรถยนต์เก่าถึง 10 ปีแล้วและราคาในปัจุบันก็พอๆ กัน

เบนซ์ก็ยังเป็นเบนซ์ หรูสำหรับคนไทยเสมอ แต่มีข้อแม้ว่าต้องไม่ใช่เบนซ์รุ่นเก่าเกินไป ประมาณว่าอายุไม่น่าเกิน 15 ปี เพราะถ้าเป็นเบนซ์ตกรุ่นๆ เก่าเกินไป ก็ไม่ได้รู้สึกหรูแล้ว

++ขับรถยนต์ป้ายแดงแล้วเพื่อนฮือ ++

หลังการซื้อรถยนต์ใหม่ ต้องมีระยะเวลารอทะเบียนและป้ายจริง โดยมีป้ายชั่วคราวเป็นสีแดงมาใช้ รถยนต์ใหม่เอี่ยมที่ติดป้ายแดง เมื่อดูผ่านๆ แล้วจะชัดเจนว่าเป็นรถยนต์ใหม่จริง ซื้อมาไม่กี่วัน

แม้ใครๆ จะทราบดีว่า การซื้อรถยนต์เงินผ่อนเป็นเรื่องปกติไปแล้ว และวงเงินดาวน์ที่ต่ำมาก ก็มีให้เลือกมากมาย ไม่ว่าจะกัดฟันดาวน์ หรือจะผ่อนไหวหรือไม่ จะโดนยึดหรือเปล่า นับเป็นเรื่องส่วนตัวของเจ้าของ

แต่ที่แน่ๆ คือ เพื่อนบางคนจะฮือฮา เมื่อมีใครซื้อรถยนต์ใหม่ป้ายแดง ไม่ค่อยมีใครเยาะเย้ยว่าดาวน์น้อยหรือจะผ่อนไม่ไหวหรือเปล่า

++ ซื้อรถยนต์ยี่ห้อดังแล้วเพื่อนชม แต่ขับรถยนต์รุ่นนอกกระแสแล้วโดนเย้ย ++

คนส่วนใหญ่ ไม่ได้มีความรู้เรื่องรถยนต์ลึกล้ำ มักตามกระแสความนิยมในสังคม หรือบางคนคิดไปเองว่า รถยนต์ที่ขายดีมีให้เห็นบ่อย จะเป็นรถยนต์ที่มีคุณภาพดี เพราะถ้าไม่ดีก็คงหลอกคนส่วนใหญ่ให้ซื้อไม่ได้ ถ้าไม่ดีจริงจะขายดีได้ยังไง
       
ในความเป็นจริงแล้ว การขายดีหรือความนิยมในรถยนต์ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับคุณภาพเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับความสำเร็จทางการตลาด การสร้างกระแส การโฆษณา และประชาสัมพันธ์ รวมถึงความคิดโดยผิวเผินว่า สินค้าอะไรที่ขายดีแสดงว่ามีคุณภาพดี
       
ใครที่ซื้อรถยนต์ยี่ห้อดัง มีคนซื้อเยอะ เห็นบนถนนบ่อย เพื่อนๆ มักจะชื่นชม จะขอดู ขอทดลองนั่งหรือทดลองขับ นัยว่าตัดสินใจไม่ผิด เพราะคนอื่นก็นิยมซื้อกัน ถ้าห่วยคงไม่มีคนซื้อเยอะ คิดกันไปเอง เพราะคนส่วนใหญ่ที่อยู่รอบข้างก็ไม่ได้มีความรู้เรื่องรถยนต์ลึกล้ำ ดูตามกระแสสังคม
       
ในขณะที่เมื่อไรที่ใครซื้อรถยนต์รุ่นที่อยู่นอกกระแส เพื่อนบางคนก็อาจจะรีบเยาะเย้ยว่า ซื้อมาได้ยังไงไม่เห็นมีคนนิยมซื้อ ติติงต่างๆ นานา ทั้งที่คนเย้ยก็ไม่ได้วิเคราะห์อย่างลึกซึ้งหรือไม่มีความรู้มากเพียงพอว่า มันแย่อย่างนั้นจริงหรือไม่
       
รถยนต์หลายรุ่นที่อยู่นอกกระแสมียอดขายน้อยๆ อาจมีคุณภาพหรือสมรรถนะดี แต่แพ้ในกระแสสังคมที่มองอย่างผิวเผิน ไม่ใช่เรื่องผิดสำหรับคนที่ซื้อรถยนต์ตามกระแส เพราะจริงๆ แล้วการใช้งานโดยส่วนใหญ่ก็แทบไม่มีใครใช้รถยนต์เต็มสมรรถนะ ขอแค่แอร์เย็น ไม่กินน้ำมันดุ ไม่เสียง่าย ซ่อมสะดวก ศูนย์บริการเยอะ ขายต่อได้ราคา และเพื่อนไม่ล้อ ก็เพียงพอแล้ว

++ ขับรถยนต์คันเล็กแล้วเพื่อนแซว ++

คนไทยใช้รถยนต์เป็นส่วนหนึ่งของหน้าตาในสังคม รถยนต์ขนาดเล็กหรือจิ๋วอย่างไดฮัทสุ มิร่า จึงตายไปในตลาด ต่างจากในบางประเทศอย่างญี่ปุ่นที่นิยมกันมาก เพราะมีความคล่องตัวเหมาะสำหรับการใช้งานในเมืองมาก

หลายคนมองว่าสาเหตุที่มิร่าตายไป เป็นเพราะมีรูปลักษณ์ไม่สวย ดูบอบบาง ไม่ใช่เป็นเพราะราคาถูก แต่ในความเป็นจริงก็มีส่วนที่เกี่ยวกับราคา เพื่อนบางคนปากไม่ดีแซวว่ารถกระป๋อง แทนที่จะชื่นชมว่าเลือกรถยนต์เหมาะกับสภาพการจราจร ช่วยประหยัดพลังงานและพื้นที่ถนน
 
ตลาดรถยนต์ขนาดจิ๋วมีโอกาสกลับมาเกิดใหมในไทยก็จริง แต่ยอดขายคงไม่ฟู่ฟ่ามาก ถึงราคาจะถูกแค่ 2-3 แสนบาท แต่น่าแปลกที่มีแนวโน้มว่าจะมีโอกาสขายดีน้อยกว่ารถยนต์ขนาดกลางราคาแพงกว่าอย่างฮอนด้า แจ๊ซ เพราะถึงการใช้งานในเมืองจะเหมาะกับรถยนต์ขนาดจิ๋ว แต่สำหรับคนไทยชอบขนาดเล็กมากกว่าขนาดจิ๋ว

++ ขับรถยนต์คันแรกๆ ของรุ่นแล้วเท่ห์ ++

แม้ไม่ใช่ทุกคนที่เป็นเช่นนั้น แต่เป็นเรื่องจริงที่เกิดขึ้นกับหลายคน เมื่อรถยนต์รุ่นใหม่เปิดตัวออกมาในตลาด หลายคนอยากได้มาขับเป็นคนแรกๆ โดยเฉพาะเมื่อมีการเปลี่ยนโฉมหมดจดแบบโมเดลเชนจ์ และเป็นรถยนต์ที่ได้รับความสนใจเกิดกระแสการตอบรับที่ดีในสังคม

ถ้าเป็นคันแรกๆ ของรุ่นที่โด่งดัง ขับไปที่ไหนคนก็มอง บางคนไม่รู้จักกันก็ยังมาเดินวนๆ หรือกล้าเข้ามาสอบถาม เพื่อนฝูงก็ฮือฮา ขอเปิดดูของทดลองนั่งหรือถึงขั้นทดลองขับ ส่งผลให้เจ้าของรถยนต์บางคนรู้สึกปปลื้มใจ ยังไงก็ดีกว่าซื้อมาแล้วเพื่อนเย้ยแกล้งถามว่าซื้อมาได้ยังไง ไม่เห็นมีใครค่อยขับบนถนนเลย

การรีบรับรถยนต์เป็นคันแรกๆ ของรุ่น แม้เกี่ยวข้องกับความใจร้อนหรือไม่มีรถยนต์ใช้ แต่สำหรับบางคนก็เกี่ยวข้องกับความเท่ด้วย ได้ขับแล้วเชิดหน่อยๆ ในกรณีรถยนต์รุ่นแพงหลายล้านบาทพวกรถยนต์หรูหรือรถสปอร์ต ก็เคยมีตัวอย่างตั้งแต่อดีตมาจนถึงปัจจุบัน ที่มีลูกค้าใจร้อนอยากได้ขับเร็วๆ จนเกิดช่องว่างให้ผู้นำเข้ารายย่อย (เกรย์มาร์เก็ต) สามารถนำเข้ามาทำตลาดก่อนล่วงหน้า ด้วยราคาแพงกว่าปกติหลายแสนบาทเมื่อผู้จำหน่ายรายหลักนำเข้า

รถยนต์ไม่ใช่พาหนะภาคพื้นดินเท่านั้น แต่เกี่ยวข้องกับสารพัดเรื่องในสังคม โดยเฉพาะสังคมไทย

วรพล สิงห์เขียวพงษ์